Svanur kominn í hóp fertugra

Posted by Guðjón H.

August 18, 2008

Nú er Svanur systrungur minn orðinn fertugur. Sigga í Áshóli, kona hans, hélt honum heljarinnar veislu á túninu í Áshóli í gærkvöldi, þann 16. ágúst. Ég hélt auðvitað ræðu af þessu tilefni. Hún fylgir í heild sinni hér fyrir neðan og þar fyrir neðan nokkrar myndir:

14. ágúst 2008. Jóhann Svanur fertugur

Fyrir tæpu ári stóð ég í svipuðum sporum og nú, frammi fyrir svipuðum áheyrendum – að nokkrum hluta til þeim sömu meira að segja – og hélt ræðu til heiðurs stóra bróður Svansa, Stefáni Hreini, sem var þá að gifta sig. Inntakið í þeirri ræðu var að nokkru leyti það að erfitt væri fyrir mig að tala um annan bróðurinn í senn. Þeir gætu í mínum huga hvorugur verið án hins eins og Gög og Gokke, Derrick og Klein eða Tommi og Jenni. Já, dálítið oft eins og Tommi og Jenni.

Þessi ræða til heiðurs Stefáni gekk býsna vel, áheyrendur tóku mér vel og ég var bara nokkuð glaður. Svo leið árið og nú er komið að þessum viðburði hér – fertugsafmæli Svans og ég virðist hafa spilað út öllum mínum trompum. Hvað á maður að gera þá? Ég er núna svona dálítið í sömu sporum og nýi meirihlutinn í Reykjavík sem verður að spinna upp eitthvað nýtt og skemmtilegt þótt það hafi allt verið sagt fyrr. Þeir sem þekkja einhverja búta af því sem hér kemur á eftir verða að reyna að þola mér leiðindin því ræðan sem ég hélt Stefáni verður eitthvað undirliggjandi hér á eftir.

Það var einhvern tímann til á heimili foreldra minna ævisaga einhvers lögfræðings. Hún hét því spennandi nafni Málsvarinn mikli. Ég gerði margar tilraunir til að lesa þessa bók. Hún byrjaði á æsku lögfræðingsins sem var mjög skemmtileg en þegar kom að fullorðinsárunum varð hún lítið spennandi og ég gafst alltaf upp á endanum. Það er eins með Stefán og Svan – ég nenni ekki að spjalla eitthvað um fullorðinsárin. Það er mun meira fútt í hinu.

Það var ekki lítið gaman að búa á Akureyri sjötíu og eitthvað þegar maður átti frændur eins og þá Stefán og Svan. Lífið leið svona áfram í rólegheitum dags daglega, maður lærði að hjóla, klifraði í trjám og eigraði um klappirnar; fyrst við Bjarkarstíginn og síðan uppi í Dalsgerði; sem sagt allt rólegt, meinhægt – nema þegar maður hitti þá Stefán og Svan! Þá var fjör! Svimandi fjör. Þvílíkir töffarar og hörkutól! Þeim datt allt í hug, reyndu flest og komust upp með eitt og annað.

Ég var, og er enn þá, þremur og fjórum árum yngri en þeir bræður. Og jafn mörgum árum aumari, meiri grenjuskjóða og heimskari. Þetta bil hefur sem betur fer minnkað aðeins með árunum, en í þá daga var mikil gjá á milli okkar sem þeim bræðrum fannst að mætti endilega brúa. Það þurfti að koma mér til manns svo ég væri eitthvað skemmtilegur að hanga með. Mjög fljótlega – ég man þetta meira að segja ekki, svo ungur var ég (eða kannski er minningin svo skelfileg að ég hef byrgt þetta inni) – en snemma a.m.k. fannst þeim eitthvað verulega skorta upp á þekkingu mína á gangi náttúrunnar og farin var sérstök ferð á Amtsbókasafnið til þess að bæta úr. Þar vissu þeir um leyndardómsfulla, myndskreytta bók sem bar nafnið Hvernig verða börnin til og þarna var ég leiddur í ALLAN sannleika um málið. Mæður okkar supu hveljur þegar þær komust að þessu, en þetta er hins vegar þekking sem hefur komið mér mjög vel seinna meir og ég hef notað mér óspart.

Ég gæti talið upp fleira í þessum „náttúrulega“ dúr, en ég vil hlífa mæðrum okkar við frekari uppljóstrunum, hvað það varðar. Ég verð þó að ljóstra einu upp sem varðar Amtsbókasafnið. Það voru nefnilega farnar fleiri ferðir þangað niðureftir, en þó sjaldnast til að lesa heldur til þess að ganga á ristunum meðfram veggjunum og finna loftið leika um tærnar og kannski, ef þannig stóð á sál og líkama, að pissa pínulítið ofan í ristarnar, í laumi.

Það er ekki annað hægt en að tala aðeins um árin okkar í Sunnuhlíð. Svanur var þar töluvert meira en við Stefán en oft vorum við þarna allir þrír. Frábærir tímar. Ég veit samt ekki hvort þetta voru svona frábærir tímar fyrir ömmu og afa. Eða Hólmkel. Við settum asnaeyru á Pink Floyd plagötin hans, þeir bræður eyðilögðu eldspýtnastokkasafnið hans – ég kom örugglega ekki nálægt því – en það var ég sem ældi yfir plötuspilarann og magnarann. Það voru mín fyrstu kynni af Spilverki þjóðanna.

Það er dálítið skondið að hugsa um þessi ár í Sunnuhlíð, eða yfir höfuð æskuárin með Stefáni og Svani, það var alltaf allt svo líkamlegt. Það var slegist og faðmast, étið, drukkið og sofið, orgað og grenjað, gengið og hlaupið, ælt, migið og skitið og allt þetta jafnt inni sem úti. Við háðum rosalegar pissukeppnir úti um allt þar sem keppst var við að pissa sem lengst, t.d. stóðum við kannski á brekkubrúninni við fjárhúsin í austanbelgingi og reyndum að láta vindinn feykja bununni alla leið niður í Sunnuhlíð; eða sem hæst, við náðum örugglega allir þrír að pissa yfir tveggja metra háar geymsluhurðirnar þar sem þær stóðu opnar á meðan fullorðna fólkið sigtaði kartöflur fyrir innan. Ímyndið ykkur útlitið á geymsluhurðunum á eftir. Við gengum ósjaldan niður í Dálkstaði til að hitta Huldu eða til að hjálpa til við heyskapinn þar. Þá var ferðin nánast farin til ónýtis ef við náðum ekki allir að skíta við lækjarbakkann og skeina okkur á steinum og grasi.

Nú stendur yfir mikið Abba-æði um allar jarðir. Þegar við vorum í Sunnuhlið stóð yfir Grease-æði og við fórum ekki varhluta af því. Við sáum allir myndina svona sjö sinnum í bíó og kunnum samtölin utan að. Svanur var alltaf mesti töffarinn og varð alltaf að fá að vera Danny, sem John Travolta lék. Við Stefán fengum að vera einhverjir sem enginn man lengur hvað hétu. En við gengum þrír saman um öll tún í Sunnó og æfðum Grease-göngulagið og strukum brilljantínsmurðum höndum með tilburðum gegnum hárið. Við höfum verið ótrúlega flottir þarna í gúmmískóm, girtir ullarsokkum upp að hnjám, haugskítugir, með klístrað hár og stórundarlegt göngulag, hnarreistir og skælbrosandi.

Nú held ég að allir séu að verða komnir með leið á mér og jafnvel afmælisbarninu líka eftir þennan langa lestur en ég á eftir eitt tromp sem ég hef ekki gefið frá mér enn. Það verð ég að gera núna: Ég ætla nefnilega að ljóstra því upp hér og nú að við Sigga vorum einu sinni kærustupar og áttum í langvarandi sambandi áður en Svanur kom og rændi henni af mér. Það var nefnilega svo að þegar ég var í 7. bekk í Grenivíkurskóla að við tveir bekkjarfélagarnir báðum Nonna í Áshóli (Jón Arnar) fyrir ástarbréf upp í 8. bekk. Félagi minn, Ægir Oddgeirs, getur gert grein fyrir sínum ástamálum síðar, en ég bað Nonna fyrir bréf til Siggu og í því bað hana að byrja með mér. Eftir átakmikið tilhugalíf, þar sem ég þorði ekki að fara út í frímínútur eða hljóp inn á klósett til að fela mig, ákváðum við að byrja saman. Þetta var líklegast á seinni hluta skólaársins. En fljótlega þegar líða tók á næsta skólaár, við þá í áttunda og níunda bekk, kom Sigga loks til mín og spurði hvort við ættum ekki bara að hætta saman. Það væri miklu skemmtilegra að vera „bara vinir“, þá væri líklegra að ég þyrði að hitta hana og jafnvel tala við hana. Og þar með lauk þessu sambandi og öllum var létt. Ég varð að vísu pínu vonsvikinn að sjá hana stuttu síðar með Svan upp á arminn og fannst þau bæði hafa svikið mig. En ég er búinn að jafna mig.

Nú er líka kominn tími til að ljúka þessum pistli. Ég óska þér, Svanur, innilega til hamingju með fertugsafmælið. Megir þú lengi lifa!

Guðjón Hreinn Hauksson
Litli-Skítur